PAYLAŞ

ABD Başkanı Donald Trump’ın Kudüs’ü İsrail’in başketi ilan etmesi kararı, büyük tepki çekti. Genel greve gidildi. Filistin Başkanı Abbas, ‘Karar, barış görüşmelerinde ABD’nin rolünü bitirmiştir. Kudüs Filistin devletinin ebedi başkentidir’ dedi

Trump’ın üç Semavi dinin kutsal saydığı Kudüs’ü başkent ilan etmesine tepki yağdı. Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da genel greve gidildi. Öfke Cuması ve yeni intifada çağrısı yapıldı. Arap Birliği, BMGK, İİT acil olarak toplanacak.
ABD Başkanı Donald Trump, 6 Aralık’ta tepkilere, ateş fitili ve kaos uyarılarına rağmen Kudüs kararını açıkladı. Trump Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “Kudüs’ü resmen İsrail’in başkenti olarak tanıma zamanı gelmiştir. Dışişleri Bakanlığına, Tel Aviv’deki büyükelçiliğimizin Kudüs’e taşınması için hazırlıklara başlaması talimatını verdim” dedi.

1995 tarihli “Kudüs Yasası”, elçiliğin Kudüs’e taşınmasını içeriyordu. ABD başkanları yılda iki kez önlerine gelen kararı imzalamayarak erteliyordu. Trump, “20 yıldan uzun süredir tüm başkanlar bu yasanın gereğini yapmayı ertelediler ve buna gerekçe olarak barış çabalarını gösterdiler. Bu sürenin ardından şu anda daha önce olmadığı kadar İsrail ile Filistin arasında kalıcı bir barışa yakınız” dedi. Trump ayrıca, “ABD olarak İsrail ile Filistin arasında iki devletli çözümü hâlâ destekliyoruz” değerlendirmesini yaptı.
Çok sevinen İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, “Birçok başka ülke büyükelçiliklerini Kudüs’e taşıyacak. Hatta ABD’den önce” dedi. Fransa “üzücü karar” dedi. Rusyu, Irak, Lübnan, İngiltere, Almanya, Katar, İran ve Suudi Arabistan gibi ülkeler karşı çıktı.

Genel grev

Doğu Kudüs’ün en işlek caddeleri Zehra ve Selahaddin başta olmak üzere, tarihi Eski Şehir bölgesindekiler de dahil dükkânlar perşembe günü greve gidip kepenk açmadı. Üniversite ve okulların da tatil edildiği Batı Şeria’da sokaklar boş, dükkânlar ve diğer tüm ticari işletmeler kapalı kaldı. Gazze’ye bağlı bir bölge olan Han Yunus’ta binlerce Filistinli sokaklara indi.

Filistin’in Beytüllahim kentinde Rachel Corrie’nin mezarının başında ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in Başkenti olarak tanıma kararını protesto eden Filistinlilere saldırdı. Çok sayıda protestocu yaralandı. Arap Birliği, BMGK, İİT acil olarak toplanacak. AFP haber ajansı, İsrail ordusunun Batı Şeria’ya askeri sevkiyat yaptığını duyurdu.

Hamas’tan intifada çağrısı

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, “Bu planı reddediyor ve kınıyoruz. ABD’nin bu adımı, tüm barış çabalarını baltalamış ve barış görüşmelerinde ABD’nin rolünü bitirmiştir. Kudüs, Arap, İslam ve Hristiyan kimliğiyle Filistin Devleti’nin ebedi başkenti olarak kalacaktır” şeklinde konuştu. Hamas da Hamas ‘ABD cehennemin kapılarını açtı” dedi. Hamas’ın Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye, İsrail’e karşı “yeni intifada” çağrısı yaptı. İran ve Filistin’de Öfke Cuması çağrıları geldi. Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, kararı “sorumsuz” ve “haksız” olarak niteledi.

‘Pimi çekilmiş bomba’

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan Yunanistan’a gitmeden toplanan kalabalığa seslenirken Trump’a, “Ey Trump, sen ne yapmak istiyorsun. Şu anda Sayın Trump’ın bu açıklamaları ‘âdeta ‘mikser’ görevi görmeye yöneliktir” dedi. Başbakan Binali Yıldırım da karara tepki göstererek, “Dolayısıyla buranın konumuyla, statüsüyle oynamak âdeta pimi çekilmiş bir bomba şeklinde bir sonuç doğurur” dedi.
Erdoğan yönetimi Kudüs’ü tanımıştı

AKP’nin “Mavi Marmara” krizinde, İsrail’le yaptığı anlaşmada Kudüs’ü zaten başkent olarak tanıdığına dair yer alan hüküm unutuldu. Gazetemanifesto’nun yayınladığı anlaşmada, “Ankara ve Tel Aviv” yerine, “Ankara ve Kudüs” denilerek, Kudüs’e “başkent” niteliği verildi. Türkiye ile İsrail arasında tazminata ilişkin usul anlaşmasının 6 maddesinin yer aldığı belgede, son paragrafta aynen şu cümleler yer aldı: “Bu Anlaşma, Ankara ve Kudüs’te 28 Haziran 2016 tarihinde her biri eşit derecede geçerli Türkçe, İbranice ve İngilizce dillerinde ikişer nüsha halinde akdedilmiştir. Yorum farklılığı halinde İngilizce metin esas alınacaktır.”
Damat faktörü

Kararı etkilediği kaydedilen Trump’ın Ortadoğu’ya barışı getirebileceğini söylediği damadı Jared Kushner, son dönemde sık sık Ortadoğu’ya ziyaretler yapıyordu. İsrail-Filistin sorununu çözecek barış planı üzerinde çalışan Kushner, İsrail’e yakın bağlarıyla biliniyor. Defalarca bölgeye giden damat Jared Kushner İsrail ve Filistin liderleriyle görüştü. Babası Charles Kushner, İsrail Başbakanı Benyamin Netanhayu’nun seçim kampanyalarına katkıda bulundu. Charles Kushner, İsrail Başbakanı Netanyahu’yu New Jersey’deki evinde ağırlamış bir işadamı olarak tanınıyor.

Gelişmeler raydan çıkarsa

CNN kanalına konuşan Beyaz Saray’dan iki yetkilinin, Trump’ın kararının, İsrail ile Filistin arasındaki barış sürecine en azından kısa vadede önemli zararlar vereceğini kabul ettiği bildirildi. Bir yetkili, “Sürecin, umuyoruz ki geçici bir süre, raydan çıkmasına hazırlıklıyız” yorumunu yaptı. Diğer yetkili ise, “Bu karar kısa vadede baş ağrısı oluşturacak ancak uzun vadede (sürece) yardımcı olacağını umuyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

İşgal sonrası ve BMGK

Batı Kudüs’ü 1948’de, Doğu Kudüs’ü 5 Haziran 1967’de işgal eden İsrail, 1980’de tek taraflı olarak kentin doğusunu ve batısını “birleşik başkenti” ilan etmişti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BGMK), 1980’de kabul ettiği 478 sayılı kararla, İsrail’in ilhak ve başkent ilanını geçersiz saymıştı. BMGK kararı çerçevesinde Doğu Kudüs’ün işgal altında olduğu kabul ediliyordu. ABD, Trump’ın hamlesiyle Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıyan ilk ülke oldu. AB üyesi Çekya da, ABD’nin peşisıra Kudüs’ün başkent olması kararını tanıdı.

AB: Endişe duyuyoruz

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, ciddi endişe duyduklarını belirtti. Mogherini, yaptığı yazılı açıklamada, AB’nin tutumunun değişmediğini ifade ederek, BMGK’nin 478 sayılı kararına saygı duymaya devam edeceklerini kaydetti.

PAYLAŞ

Yorumunuzu yazınız