$ DOLAR → Alış: 3,75 / Satış: 3,76
€ EURO → Alış: 4,03 / Satış: 4,04

İnsan hakları savunucusu hayatını kaybetti

İnsan hakları savunucusu hayatını kaybetti
  • 28.04.2016
  • 518 kez okundu

Türkiye’de uzun yıllar boyunca insan hakları alanında çalışan, raporlamalar yapan, Almanyalı hak savunucusu ve yazar Helmut Oberdiek hayatını kaybetti. Oberdiek, 1980 sonundan 90’lı yıllara dek Uluslararası Af Örgütü Türkiye temsilciği yaptı. Uzun süre Ankara’da yaşadı ve Türkiye’yi yakından inceledi.

Bianet’ten Ayça Söylemez’in haberine göre; Kürt meselesi, 90’lı yıllarda Kürt illerindeki gazetecilerin yaşadıkları zorluklar ve cinayetlerin yanı sıra Türkiye’deki hak ihlalleriyle yakından ilgilendi ve Türkçe yazdığı kitap ve raporlarıyla ihlalleri belgeledi ve tarihe not düştü.

Bu konulardaki çalışmalarını internet sitesinde topladı.

Uluslararası Af Örgütü’nden TİHV’e Helmut Oberdiek 1949 Herford doğumlu. Tübingen Üniversitesini 1977’de bitirdi. 1981’e dek öğretmenlik yaptı.

Türkiye ile ilgisi 1970’lerin başından beri devam eden Oberdiek Türkçeden Almancaya birçok çeviri yaptı.

1986’da Uluslararası Af Örgütünün Türkiye sorumlusu olarak çalıştığı Londra’ya yerleşti. 1990’da Ankara’da Türkiye İnsan Hakları Vakfı Genel Merkezinde çalıştı.

1995’te, Mesut Yılmaz hükümetince “persona non grata” (istenmeyen insan) ilan edildi.

Helmut Oberdiek’in Af Örgütünde Türkiye sorumlusu olarak çalıştığı döneme ait, tarihsel değer taşıyan gazete haberlerine ve kendisiyle yapılan söyleşiler sonucu hazırlanan haberler de internet sitesindeki “Sergim” bölümünde bulunuyor.

1992-1998 arasındaki gazete arşivi de burada.

12 Eylül’ün “katkısı”: Dışarıdakiler

1991 yılında Türkçe olarak yazdığı “Dışarıdakiler” isimli kitabı Belge Yayınları’ndan yayınlandı. Baskısı tükenen kitabı daha sonra izin alarak internet sitesinde yayınladı.

Dışarıdakiler Helmut Oberdiek’in ilk Türkçe ilk yapıtı. Kitabını, “12 Eylül’ün katkısı” olarak tanımladı

Telefon sesi ile uyanmak

12 Eylül 1980, sabah saat 6’da, yatağımın yanında bulunan telefonun sesi ile uyandım. Telefonun diğer ucunda Hamburg’dan Memet, heyecanla darbe haberini iletiyor:

“Duydun mu, Türkiye’de darbe olmuş.”

“Yapma, nereden duyacağım ki?”

“İlk haberi Bavyera Radyosu vermiş, yani NATO’nun onayı ile olmuş bir darbe bu.”

Kitabın tanıtımında, darbe dönemini “içeriden” yaşayanların yanı sıra bu kitapta “dışarıdakilerin”, dışarıda kalanların yaşadıklarının anlatıldığı belirtiliyor.

Oberdiek, neden “dışarıdakileri” yazdığını da şöyle anlattı:

“Neden ‘dışarıdakiler’?

  1. a) 12 Eylül darbesinden 10 yıl önce gurbetçiler (Türkiye’nin dışındakiler) ile tanıştım,
  2. b) 12 Eylül ile birlikte gönüllü 1402’li olup hapistekilerin dertleriyle “dışarıda” olan biri olarak uğraştım,
  3. c) 12 Eylül’den 10 yıl sonra deneyimlerim hakkında yazmaya karar verdim.”

Helmut Oberdiek’in “11, 12 Eylül: Darbenin Gerçek Boyutu” başlıklı yazısı, bianet’te 15 Eylül 2007’de yayınlandı.

“Dışarıdakiler”e buradan ulaşabilirsiniz.

“Yardımseverliği hak arama mücadelesine dönüştü”

Perwer Yaş, 25 Eylül 2011’de Fırat Haber Ajansında (ANF) yayınlanan “Bir Alman’ın 12 Eylül Günlüğü” başlıklı söyleşisinde Oberdiek’le ilgili şunları anlatıyordu:

“Avrupa’yı sarsan 68 kuşağına yetişmediği için üzülmüştü, fakat Almanya’dan bir türlü gitmek istemeyen ‘misafirlerle’ macerası 68 kuşağının yaşadıklarını aratmayan cinstendi.

Üç dönümlük tarlası verim vermeyince fabrikada çalışmaya başlayan bir babanın çocuğuydu. Hem köylü hem işçi bir aileden, yani ‘alttan’ geliyordu ve bu yüzden de “alttakilerle” dostluk kurmakta hiç zorlanmadı.

Herford doğumlu Oberdiek, Tübingen Üniveristesi’nde okurken okul tatillerinde çalıştığı fabrikalarda misafir işçilerin sorunlarını hal ediyor, danışmanlık yapıyor, doktorda sıra beklerken ‘Tarzanca’ tercüman oluyor, ailesini getirmek isteyenlere ve öğrencilerin ev ödevlerinde yardımcı oluyordu. Hatta o dönem Türkiye hakkında yeterli bilgi sahibi olmayan mahkemeler bilirkişi olması için onun peşinden koşuyordu.

Artık zamanla bu yardımseverliği onun deyimiyle bir hak arama mücadelesine dönüştü…”

Türkiye’de yaşam hakkı

Oberdiek, Eylül 2007’de “Türkiye’de yaşam hakkı” başlıklı raporu hazırladı.

Raporda, 12 Eylül 1980’den 12 Eylül 2000 yılına kadarki 20 yıllık bilanço ve 1990-1999 arasındaki silahlı grupların sivillere saldırılar hakkında 10 yıllık bilanço yer alıyor.

Raporda, açıklamalı ve rakamlar olarak kayıplar, gözaltında ölüm, silahlı grupların saldırıları, öldürülen öğretmenler, öldürülen gazetecilerle ilgili bilgiler var.

 

Oberdiek, raporla ilgili açıklamasında sorumluların yargı önüne çıkarılmasını umduğunu yazdı:

“Oluşturduğum listeler bu haliyle bile belirli bir döneme ışık tutmakla beraber belki ileride bunun yargılanması için de faydalı olabilir.

Sivillere yönelik saldırılar konusunda öğretmenler ve gazeteciler bence ayrı bir öneme sahip. Bunun için (çatışan her iki tarafın sorumlu olduğu) bu tür cinayetleri ayrı birer listede topladım.”

Rapora buradan ulaşabilirsiniz.

“Kaybolanlar”

Oberdiek, Almanya’dan bir milletvekili için 1998 yılında Türkiye’de “kaybedilenler” hakkında bir araştırma yaptı.

Çalışmasında özellikle 20 Aralık 1996 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğü’nün Terörle Mücadele Birimi içinde bulunan “İnsan Hakları ve Yurtdışı İlişkiler Şube Müdürlüğü’nde” kurulan “Kayıp Kişileri Araştırma Büro Amirliği”nde kamuoyu için hazırlanan yanıtlara baktığını söyledi.

Oberdiek, İHD’nin 1995/1996 raporlarında 360 zorla kaybetme vakasından söz edildiğini, buna rağmen Emniyet’in 150 kayıp olayı hakkında hiç bilgi vermediğini; aralarında Fehmi Tosun ve Hasan Ocak’ın da olduğu kaybedilen veya öldürülenlerle ilgili verdiği bilgilerin de “sözde” olduğunu not düştü.

Öldürülen gazeteciler

Helmut Oberdiek, bianet’in Öldürülen Gazeteciler ve Cezasızlık dizisinde, “Bundan 20 Yıl Önce” başlıklı yazıyı yazdı:

“Gazetecilerin öldürüldüğü yıllarda araştırmanın ne denli zor (hatta olanaksız) olduğunu hatırlatmak için şunu belirtmekte fayda var.

Benden sonra Uluslararası Af Örgütü’nde Türkiye işlerinden sorumlu olan Jonathan Sugden’in Türkiye girişi Eylül 1994’te yasaklandı. Bunun üzerine Af Örgütü araştırma yapmakla tekrar beni görevlendirdi. Adana’da bu görevi yürütürken 6 Haziran 1995 tarihinde gözaltına alındım. 44 saatlik bir gözaltıdan sonra İstanbul’a götürüldüm ve sınırdışı edildim…”

Etiketler: / / / /

Pir Ali Haydar Cilasun’nun anısına
ALİ MATUR Onunla ilk kez 1994 Yılı’n son aylarında Basel’de yapılan Kürdistan Aleviler Birliği Halk Toplantısında görüşüp kısa Sohbet eylemiştik....
FEDA Kongresine bir bakış
22 Ocak Günü FEDA 7. Kongresi yapıldı. Öncülü olan Kürdistanlı Alevler Federasyonu Kongrelerini de sayarsak bu kongre 22 yıllık mücadele...
Aleviliğin kökleri kadıncıl
‘Yol Kadındır’ kitabıyla kadının Alevilikteki yerini inceleyen Akkaya, Aleviliğin köklerinin kadıncıl bir inanç olduğunu savunuyor. Aleviliğin tarihten bugüne yapılan müdahaleler...
Turgut Öker’e, Suruç Katliamı protesto davası
AABK Onursal Başkanı Turgut Öker Suruç katliamını protesto yürüyüşüne katılıp görüşlerini ifade ettiği için yargılanıyor. 25 Ocak 2017 tarihinde İstanbul...
Bir barış neferini kaybettik!
ALİ ERDOĞAN Doğanın değişmeyen yasasıdır: Her canlı doğar, büyür, gelişir; kendi benzerini üretir ve günü geldiğinde dünyaya gelmemişçesine çekip gider....
Kerkük Kerküklülerin gözbebeğidir
ERDAL ER Eski hahamların sözüdür; ‘‘Kudüs dünyanın gözbebeğidir, ona düşen bir kıl bile bütün dünyayı rahatsız eder.’’ Kerkük’te tarihsel birikimi,...
Demokratik Alevi Federasyonu 7. Kongresi yapıldı
FEDA 7. Kongresini Almanya’nın Leverkusen kentinde Herz-Jesus Kirsche salonun’da gerçekleştirdi. Kongreye, NAV-DEM Eşbaşkanı Bahattin Doğan, Maraş Girişimi, YJK-E ve TV10 temsilcilerinin yanı...
‘İçinde İslam’ın olmadığı bir Alevilik yok’
Köln Üniversitesi Orientalistik bölümünden Prof. Dr. Béatrice Hendrich, araştırma alanı olan Türkiye İslamı, Alevilik ve toplumu üzerine Duvar’ın sorularına yanıtladı. Hendrich,...
Mahkeme: Din dersine katılmak isteğe bağlı olmalı
İstanbul’da bir velinin çocuğunun din dersinden muaf tutulması istemiyle Eylül 2015’te açtığı dava sonuçlandı. İstanbul 9. İdare Mahkemesi, “Din dersine...
Akademisyenden derste alevilere hakaret: İçki içip sapıtıyorlar
Fotoğraf: Arşiv (Temsili) Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Teknolojileri Eğitim Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Dç....
DAD: Zulme boyun eğmeyeceğiz
Demokratik Alevi Derneği Genel merkezi yazılı bir açıklama yaparak son zamanlarda Aleviler üzerinde artan nefret söylemi, gözaltı ve yargılamalara tepki...
Yol tükendi, hal tükendi -vefasızlık- pir tükendi
Haberin aldık Peyikler ile, Bir Çınar daha devrildi diye, Erkeklere İmanım,kadınlara Sultanım,Çocuklara Abim derdi. Bastonu bir aksesuvar gibiydi,Yürüyüşü dik, gözü tok,sözünü...
Pir Ali Haydar Cilasun’un ardından
Nuray Bayındır / İrfan Dayıoğlu 27 Aralık 2016 günü aramızdan ayrılan koca çınarımız Pir Ali Haydar Cilasun Alevi ve sol...
Ali Haydar Cilasun Dede’yi Kaybetmişiz
Bir çınar göçtü, dolu dolu bir insan. Arkadaşım Veysel Işık ile Cilasun dedeyi aramaya gitmiştik Berlin’e. Ozan dostumuz İhsan Özgür...
O koca yürek sustu, Pİr Ali Haydar Cilasun hakka uğurlandı…
Alevi hareketinin önemli isimlerinden ve emektarlarından, Demokratik Alevi Hareketi Onursal başkanı Pir Ali Haydar Cilasun’un 27 Aralık 2017’de hakka yürüdüğü...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ

Bu yazı hakkındaki görüşlerinizi bizimle paylaşın...