$ DOLAR → Alış: 3,36 / Satış: 3,38
€ EURO → Alış: 3,63 / Satış: 3,64

Hêlîna muzîka cîhanê Kurdistan e!

Hêlîna muzîka cîhanê Kurdistan e!
  • 03.03.2014
  • 438 kez okundu

kadin_dengbejXELÎL DALKILIÇ

Lêkolînerê folklora kurdî Veysî Varlik, muzîkê wek hunerekî xwedayî dide naskirin û li ser wê dibêje; “muzîk ahenga di navbera ax û ezmên e, zimanekî gerdûnî ye û zimanê ruhê însên e!”

Kurdan di dîrokê de ne tenê hawar û qêrîna xwe, li hinda vê yekê evîn, şahî, miraz û baweriya xwe jî bi melodiyan, bi mûzîkê anîne zimên. Her têkiliyên xwe yên civakî û yên bi xwezayê re bi awaz û newayan (melodî) xemilandine û ew kirine wek bingeha folklora xwe û heta îro anîne. Kurd bi xwe li ser vê mijarê serê xwe zêde neêşînin jî, tê gotin, ku di pirtûkxaneyên li seranserê cîhanê di derbarê vê yekê de xeylî belge û dokuman hene.

Wek beşeke folklor û kulturê, muzîkên xelkan bi hevdu re didin û distînin. Bi vê yekê re danûstandina hestan û ji hev famkirina xelkan jî pêş dikeve. Yanî, mîna ku tê gotin; muzîk zimanekî gerdûnî ye.

Çend roj berê di ajansa basnews’ê de gotinên muzisyenê kurd Mehdî Ehmedî hatin weşandin. Ehmedî, Maestroyê Orkestraya Fîlarmoniyê ya bajarê Sine ya Rojhilatê Kurdistanê ye û dibêje, ku niha Kurdistan wek çavkaniya muzîka cîhanê tê naskirin.

‘Kurdistan çavkaniya muzîkê ye!’

Mehdî Ehmedî, di hevpeyvîna ku pê re hatiye kirin de vê zanyariya balkêş wiha tîne zimên: “Heta sala 2011’ê Girava Girît a Yûnanîstanê wek çavkaniya muzîka cîhanê dihat naskirin, lê piştî lêkolînên Dr.Hemîdreza Erdelan û Dr.Derwêş û bi biryara encûmeneke cîhanî ya li Rûsyayê, navê Kurdistanê wek yekem çavkaniya muzîka cîhanê hat tomarkirin û ev bona her ferdekî kurd şanaziyek e.”

Mehdî Ehmedî herwiha dibêje ku, “tarîxa muzîkê li Kurdistanê heta 15 hezar sal berî zayîna Mesîh vedigere. Di wê demê de Kurdistan hêlîna muzîka cîhanê bûye û gelên din ji Kurdistanê fêrî muzîk û stranan bûne.”

Gorî zanyariya ku Ehmedî bilêv dike, mirovahî li Kurdistanê dest bi hawar û qêrîne û herwiha bi stran û kilaman kiriye. Herwiha hunermendê kurd ê bi nav û deng Mezher Xaliqî jî li ser muzîka kurdî dibêje, “Kurdistan xwediyê kultureke dewlemend e û li Rojhilata Navîn jî xwediyê cihekî taybet e. Herwiha hevwelatiyên Kurdistanê bi wefatirîn û hesttirîn xelkê cîhanê ne.” Helbet em kurd vê yekê nekin tenê mal û milkê xwe, lê dîsa jî mîna ku Mehdî Ehmedî dibêje; ev bo kurdan giştan şanaziyek e…

dengbejMuzîka Rojhilat gihand Ewropayê

Herwiha, di dîrokê de bahsa stranbêjekî ku navê wî Ziryab an jî Zoryab (Ebûl Hasan Alî Îbn Nafî, 789-852) e tê kirin. Li ser eslê Ziryab hinek dîrokzan dibêjin ew kurd e; lê hinek jî wî wek îranî an afrîkî didin nasandin. Tê gotin, ku Ziryab di sala 822’yan de ji Bexdayê çûye Endilûs a Spanyayê û bi muzîka xwe ya rojhilatî bandoreke mezin li muzîka Ewropayê kiriye. Ziryap bi hevahengiya muzîka Rojhilat, ya xelkên derdora Derya Spî û muzîka Ewropayê sentezek çêkiriye û di serdema navîn de li seranserê Ewropayê bahsa muzîk, hest û zerafeta wî hatiye kirin.

Di baweriyên kurdan de muzîk

Kurd xelkekî ewqas bi muzîkê ve girêdayî ne ku li Kurdistanê muzîk bûye parçeyekî dîn an jî baweriyê jî. Stran û melodî mîna awazên pîroz hatine pejirandin û gotin. Îro li Bakur kurdên Riya Heqî (Elewî), li Rojhilat kurdên Yaresanî (Ehlî Heq) û li Başûr kurdên Kakeyî hên jî rîtûelên baweriya xwe bi tembûr û defan pêk tînin. Di cemê de dia, îlahî, gulbang û dansên xwe yên pîroz bi muzîkê ve pêşkêş dikin.

Folklora kurdî bîreke bêbinî ye

Li hember zordestiya serdestan a bi sedan salan hebûn, ziman û çanda kurdî piranî bi muzîka kurdî û wêjeya kurdî ya devkî li ser pê ma ye. Her nirx û dewlemendiya kurdewarî di stran, kilam û çîrokên kurdî de xwe parastiye û zindî maye. Îro her kurd dikane di herêma xwe de lêkolînan bike û pirr tam, reng û ruhê kurdewarî yên nû ji stran û kilamên kal û pîran derêxe holê. Di serî de muzîk, folklora kurdî tev bîreke bêbinî ye û hewceyî lêkolînkirin, zindîkirin, tomarkirin, arşîvkirin û jinûve bikaranînê ye…

Etiketler: / /

Ve geldik bugüne…
NURAY BAYINDIR Daha dün İnsandaki bozulmanın farkını koyabilmek için bir ton söze ihtiyaç duyarken, bu gün yaşananlar sorunu kendiliğinden anlatıyor....
Şer’i Kemalizmin öç alma yöntemleri!
Hafızamızı yoklarsak; “PKK’lıların mezarları tahrip edilidi. PKK’lının mezar başna Türk bayrağı dikildi. PKK’lı kadının çıplak bedeni sokaklarda gezdirildi. PKK’lının cesedi...
İslamcı ve Kemalist Taraflar Arasında Dengesizlikleri Yaşamaya ve Bir Türlü  “Kendi Tarafı” Olamamaya Dair
Özellikle Avrupa diasporasının daha demokratik koşullarında Alevi kitlesi kendi kimliği ile ilgilenme firsatını buldu. Yüzyıllarca çeşitli baskı, dışlanma, ötekileştirilme, imha...
Bu hal o haldir
 “Nerede ve Hangi Kimlikte Doğacağımız Elimizde Değildir,  Ama “İnsan” Olmak Her Zaman Elimizdedir…”  La Edri. 1500’lü ve 1600’lü yıllarda Osmanlı...
Alevilerden İdil Kültür Merkezi ve Grup Yorum’a destek ziyareti
Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu, İdil Kültür Merkezi ve Grup Yorum üyelerini ziyaret etti. Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu, İdil Kültür Merkezi...
Alternatif alanlarda olacağız
Amed Büyükşehir Belediyesi’nin sinema biriminde eğitim veren ‘Babamın Sesi’ filminin ödüllü yönetmeni Zeynel Doğan, kayyum ataması sonrası içerisinde girilen ortamda...
Af Örgütü’nün Sûr raporu…
Uluslararası Af Örgütü, bir yılı aşkındır yasağın devam ettiği Amed’in Sûr ilçesine ilişkin rapor hazırladı. Rapor’da evlerin talan edildiği yaklaşık...
Eski HDP İstanbul Milletvekili Erdoğan’a hakaretten ifade verdi… ‘Alevilerin sesini kesmeye yönelik’
HDP İstanbul eski Milletvekili Turgut Öker, Kahramanmaraş'ta Maraş olaylarının anmasında yaptığı bir konuşmasında "Cumhurbaşkanına hakaret" suçunu işlediği gerekçesiyle hakkında açılan...
Barış için Akademisyenler inisiyatifine Almanya’dan ödül
Johann-Philipp-Palm İfade ve Basın Özgürlüğü ödülüne layık görülenler arasında Barış için Akademisyenler inisiyatifi de bulunuyor. DW Türkçe’ye konuşan Gizem Sayın,...
Onbinlerden ‘Yo soy Fidel’ sloganları
Küba’nın Devrimi’nin Lideri Fidel Castro’nun külleri, gerilla hareketinin başlangıç noktası olan Santiago de Cuba kentine ulaştı. Fidel’in külleri, törenin ardından...
CHP’li Torun: HDP’lilerin tutuklanması siyasi bir karar
CHP Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, HDP’lilerin tutuklanmasının siyasi bir karar olduğunu söyledi.
Alevi Kadınlar Vardır
“Alevi örgütlerinde kadın yok eleştirime karşı gelen erkek savunmalarının hepsi ‘kadınlar uygun değil evi kocası çocukları var toplantılara gelemiyor.’  Peki...
Türkiye Nereye Gidiyor?
Suriye’de askeri operasyona çıkan, terörden(!) arındırılmış bölge yaratmak amacıyla Cerablus’u işgal eden Türkiye, burada durmayarak Halep sınırına kadar olan Kobane...
İhraç edilen akademisyenler mücadelede kararlı
Akdeniz Üniversitesi’nden ihraç edilen akademisyenler: Her zaman düşüncelerimizi ifade etmeye, bilim ne gerektiriyorsa onu yapmaya devam edeceğiz.
İzzettin Doğan’dan FETÖ itirafı: ‘Alevi imamı’ doğru, FETÖ baskı yaptı
Gülen Cemaatinin ‘Cami-Cemevi’ projesini destekleyen Cem Vakfı lideri Doğan, FETÖ’nün kamuda çalışan Alevilere baskı yaparak görevi bırakmaya zorladığını söyledi. Doğan,...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ