PAYLAŞ

ivki korKahramanmaraş’ın sevilip sayılan Kürt Alevi Halk Âşığı İbrahim Çatalgöz 25.03.2015 günü vefat etmiştir. Başta kıymetli eşi Döne Hanım, evlatları, yakınları ve sevenlerine başsağlığı, sabır ve metanet diliyorum. Benim için son derece saygı değer ve kıymetli olan İbrahim Bey’in ölümü beni ve eşimi derinden üzmüştür. İbrahim Çatalgöz, bir süre önce: “Kalbini Göz Kılanlar-Âmâ Yazar, Şair, Ozan, Dengbêj ve Müzisyenler Antolojisi-“ adıyla Chiviyazıları yayınevi tarafından yayınlanan kitabımda kısa hayat hikâyesiyle yer alan 124 şahsiyetten biridir. Sadece görme engelli saz ve söz ustalarının yer aldığı bu çalışma vesilesiyle görüşme isteğimi kabul edip, beni ve eşimi evinde ağırlamıştır. Saygın kişiliği ve değerli eserleriyle gönüllerdeki yerini hep koruyacak olan İbrahim Çatalgöz’ü saygıyla anıyorum.
Halk Âşığı İbrahim Çatalgöz’ün anısına: “Kalbini Göz Kılanlar“ isimli kitabımdaki ilgili bölümü kısaltarak veriyorum. Ayrıca İbrahim Çatalgöz’den bir nefes dinlemek isteyen sevenleri aşağıdaki youtube adresine bakabilirler.
“Halk arasında Îvki Kor ve Kör İbo olarak tanınan İbrahim Çatalgöz; 03.05.1932 Kahramanmaraş-Çağlayancerit ilçesine bağlı Bozlar Köyü’nden dünyaya geldi. Kimlik bilgilerinde doğum yeri Pazarcık olan Îvko’nun anlatımıyla babası; Karabilal sülalesinden (Alevi-Kürt Aşireti olan Sinemilli’lerden) Mehmet Ağa’nın oğlu Halil’dir. Kendisi doğduktan bir süre sonra babası vefat eder. Sinemilli Aşireti’nin bir alt kolu olan Şığreşili annesi kendisini ve kız kardeşini büyük sıkıntılar içinde tek başına büyüttü.
6 aylıkken geçirdiği çiçek hastalığından gözlerini kaybeder. Bu konuda kendisinin anlatımı şöyledir: “Bu hastalığın tedavisi için annem beni Gölbaşı’nın Belveren köyünde bir kadının yanına götürmüş. Bu kadının yaptığı yanlış bir ilaç sonucu gözlerimi kaybetmişim.”
Îvko Ağrı’dan gelip Pazarcık’taki bir Alevi Kürt Köyü’ne yerleşen Mamado’nun (Qullo olarak da bilinir) kızı: Döne Hanımla evlenmeye karar verir. Bu evlilikten; Halil, Asef, Arzu, Aşe, Fatma ve “İnşallah aklı ve bilgisiyle ona benzer. Ama kaderi onun kine benzemez.” diyerek 1970’lerin gençlik liderlerinden Deniz Gezmiş’in ismini koyduğu Deniz isimli 6 çocuğu bulunmaktadır.
Çocukluğu doğduğu köyde geçen ve okuma şansı olmayan Îvko, on beş yaşlarında saz çalmaya başlar. Aşık, saz çalmayı nasıl öğrendiğini şu sözlerle dile getirmektedir: ”Benim Şığreşlardan İsmail isimli bir dayım vardı, ondan öğrendim. Parmaklarımı bir iplikle kendi parmaklarına bağlar, elime verdiği küçük bir sazla perdelerin yerini hafızama kaydetmemi sağlardı. Bu şekilde bir süre öğrenmeye çalıştım. Bu konuda kendim de çok istekli olduğum için saz çalmayı öğrenmem zor olmadı.”
En çok köylerine gelen Elbistan Kantarma Köyü pirlerinden ve “perdeleri çok güzeldi” dediği Tacım ve Muhammed Mustafa pirleri dinlediğini, zamanla bu pirlerden öğrendikleriyle kendisini geliştirdiğini belirtmektedir. Aşık, daha sonra sözlerini yazdığı kendi eserlerini de okumaya başlar. Elbistan’ın hemen tüm Alevi Kürt köylerini dolaşmış, gittiği tüm köylerde; ya yapılan toplantılarda, yada kaldığı eve toplanan köylülere deyiş ve kendi eserlerini söyler. Elbistan’ın bu köylerinde müzik icra etmenin dışında; Pir Tacım, Ali Ekber, Muhammed Mustafa ve Mehmet gibi pirlerin de bulunduğu cemlere katılıp deyiş söyler. Aynı biçimde Pazarcık’ın köylerini de dolaşan Âşığın, Kahramanmaraş bölgesinde halk arasında sevilerek dinlenen çok sayıda kaseti bulunmaktadır.
Ibrahim-Catalgoz
Bu kasetlerin bir kısmında okuduğu 13 eserini Araştırmacı/Yazar Mehmet Bayrak’ın Hazırladığı, Dr. Nura Cewarî ve Zozan Ozmanîan’ın katkıda bulunduğu üç ciltlik “KÜRT MÜZİĞİ, DANSLARI ve ŞARKILARI MÛZİK, DANS Û ŞARQÎYÊN KURDΓ isimli Antoloji çalışmasının ikinci ve üçüncü ciltlerinde notalarını da ekleyerek vermektedir. Ayrıca aynı eserleri: Alî Alxasî de “JI MERAŞÊ XEBEREK HAT“ isimli kitabında yer vermektedir.
Âşığın çoğunu cem, cemaat ve dost meclislerinde okudu eserlerinin çoğu ne yazık ki kayıt altına bile alınamamıştır. Çoğu son derece elverişsiz koşullarda yapılmış teyp kaydı olan eserinin bir kısmına kitabımızda yer verilmiştir. Görüşmemizde Âşığın, Maraş ağzıyla okuduğu Kürtçe eserlerinden ikisi şöyle:
(1)
Wara bilmaz
Le le sale isal lı kare mezene aze tu kara nakım.
Aze sarı sıbe barı bırbange
Aze la barı derı bave tera herım warım.
Be sıka sıka ….barı naze xa la bakım bilmaz
Qu tu…
Aze be darı tamure be çar kılaman
Xalke xay dalalo aze la
Vita vite şıvanan la qiya qiya xorızan
La qula qule dav gulan
Aze ba hele malan kevım
Be darı tamure xelke xey delal kibar
Eze ja xave rakım be mal
Royna çave mın be mal be mal

Ay leee
Qu tu wa we ji razı nevu
Tu deste xwe bıde deste mında
Yayla be yayla qani be qani
La sar dılavan la bın marxan
La şavan la nıvi şave
Aze ve da qufake kım
La davi naqavan la davi nalan
Aze la xara mina kavake….be mal
Wara be mal
Savra dıle mın bel
Ronya çave mın be mal
Wara dalal dalal dalal
Mın go qoni ağaye mın qonaye ki gıra
Havalno dalalno qoni ağaye mın qonayeki gıra
Tama la har araki vanagıra
Çıma la qulê vı zamani zılmaye ne xatıra
Agar tu la mın ray navu
Da hara mına dalxa dıle te bımıra
oy oy oy
Le le
Mın go tu ma la kası mavina ve la tayile xe dagıra
Ba şane la cara ma wara Ayle Zılal
Go zatı Xızıra
Uy go lo lo dalalo wara
Az qurbano wara az ele vırım
Wara barbaye kesı mekawa
Kame hevdu na terkinin
Lo sababe cane mıno
Kame be xatıre hew nawırın
Oy oy oy
(2)
Aw zamana çımayi haya
Qadır haya qa namaya
Oy oy
Lele haval mın çır kir ye
Ta çıma cevaba xa davra daya
Le namaye le namaye
Xade bala xaye daye
Ew qula çıma nayi rata
Na vicdana na maramata
Gaze mala we qurbeyi bşevitinim
Harkasaki la mamalakata xa hasrata
Aman aman
Bozulmiş bu kötü zaman
Awe dast mı tammur u soza
Ta dale mın kıra bahar u yaza
Lawek wara va barbayı kasi makava
İstaga xa ja mı bıxvaza
Haval haval az çır bıkım
Kaynak: Âşıkla yapılan görüşmeler
Doğan CEREN

Yorumunuzu yazınız